Η
Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει την έδρα του
Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια
Δικτύων και Πληροφοριών (ENISA).
Δυόμισι
χρόνια μετά τους πανηγυρισμούς για την
εθνική επιτυχία της εγκατάστασης του
ENISA
στο Ηράκλειο Κρήτης, κινδυνεύουμε να
διασυρθούμε στην Ευρώπη λόγω της
αδυναμίας της Ελλάδας να στηρίξει
ουσιαστικά τον Οργανισμό και να κρατήσει
την έδρα του.
Ο
ΕΝΙSA είναι ένας από τους
25 περίπου ευρωπαϊκούς οργανισμούς που
έχουν δημιουργηθεί από την Ευρωπαϊκή
Ένωση με σκοπό το συντονισμό των χωρών
μελών στα μείζονα θέματα της ευρωπαϊκής
συνεργασίας.
Ειδικά
η ασφάλεια δικτύων και πληροφοριών
είναι ένας τομέας στρατηγικής σημασίας
και γι’ αυτό τα κράτη μέλη τον θεωρούν
ως έναν από τους πλέον ευαίσθητους.
Έτσι, όταν προέκυψε η ανάγκη για τη
δημιουργία του ΕΝΙSA, οι
ισχυρότερες χώρες μέλη που ήταν και οι
πιο ανεπτυγμένες στο χώρο της ασφάλειας
πληροφοριακών συστημάτων διεκδικούσαν
με κάθε τρόπο την έδρα του Οργανισμού.
Τότε,
χάρη στις συντονισμένες προσπάθειες
και τη φιλοπατρία κάποιων
ανθρώπων που βρίσκονταν θέσεις κλειδιά
αλλά και λόγω κάποιων ευνοϊκών συγκυριών
καταφέραμε να κερδίσουμε την έδρα του
Οργανισμού. Η μεγάλη αυτή εθνική επιτυχία,
σφραγίστηκε με την παρουσία του Έλληνα
Πρωθυπουργού κατά την υπογραφή της
συμφωνίας έδρας του οργανισμού στο
Ηράκλειο της Κρήτης τον Απρίλιο του
2005. Μετά την υπογραφή της συμφωνίας ο
κ. Καραμανλής είχε δηλώσει: "Πρόκειται,
αναμφίβολα, για μια συμφωνία με ιδιαίτερη
σημασία για τη χώρα μας. Το Ηράκλειο, η
Κρήτη, η χώρα μας πρόκειται να αποδειχθούν,
όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση ένας
ιδιαίτερα φιλόξενος τόπος για τον
ευρωπαϊκό αυτό Οργανισμό, τα στελέχη
και τις οικογένειές τους. Τους περιμένουμε,
έτοιμοι να στηρίξουμε το έργο τους και
τη λειτουργία του Οργανισμού"
Δυστυχώς
σήμερα, δυόμισι χρόνια
μετά, και παρά τις υποσχέσεις του
πρωθυπουργού, φαίνεται ότι η Ελλάδα
ολιγώρησε και δεν στήριξε όσο και όπως
έπρεπε τον ENISA. Έτσι,
σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες
που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα
European Voice
των Βρυξελλών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να
ετοιμάζεται να προωθήσει τη δημιουργία
ενός νέου οργανισμού σε άλλη χώρα. Με
βάση αυτή την πρόταση, ο νέος οργανισμός
θα αναλάβει και το αντικείμενο του ENISA
και θα είναι ένας από τους σημαντικότερους
στην Ευρώπη με διευρυμένες αρμοδιότητες
σε θέματα ασφάλειας πληροφοριακών
συστημάτων και τηλεπικοινωνιών ενώ
παράλληλα η πρόταση προβλέπει το κλείσιμο
του ENISA. Αξίζει να σημειωθεί
ότι αν κάτι τέτοιο συμβεί, θα είναι η
πρώτη φορά στην ιστορία των ευρωπαϊκών
οργανισμών που ένας οργανισμός κλείνει
και το αντικείμενό του ανατίθεται σε
έναν άλλο που δημιουργείται σε άλλη
χώρα.
Πως
φτάσαμε όμως ως εδώ; Υπάρχουν ευθύνες
από την ελληνική πλευρά γι’ αυτή την
τόσο ντροπιαστική αλλά και επιζήμια
εξέλιξη που κινδυνεύει να στερήσει από
την Ελλάδα τα οφέλη της έδρας ενός
σημαντικότατου Ευρωπαϊκού Οργανισμού;
Είναι αλήθεια ότι οι χώρες μέλη που
ήθελαν διακαώς τον οργανισμό στο έδαφός
τους και που τον έχασαν μπροστά στα
μάτια τους δεν έπαψαν ποτέ να απεργάζονται
τη μεταφορά της έδρας του από την Ελλάδα.
Όλο αυτό το διάστημα γινόταν συντονισμένη
προσπάθεια από ξένα κέντρα για να φανεί
ότι όσο ο ENISA είναι
εγκατεστημένος στο Ηράκλειο της Κρήτης
δεν θα μπορέσει ποτέ να επιτελέσει με
επιτυχία το πανευρωπαϊκού επιπέδου
έργο που του έχει ανατεθεί.
Η
ελληνική πλευρά που γνώριζε αυτή την
κριτική, αντί να ολιγωρεί και να εφησυχάζει
έπρεπε να επαγρυπνεί και να ενισχύει
συνεχώς το έργο και την εικόνα του
οργανισμού. Όμως αντ’ αυτού υπήρξε
μεγάλη καθυστέρηση όχι μόνο σε
διευκολύνσεις που χρειαζόταν ο Οργανισμός
αμέσως μετά την εγκατάστασή του στο
Ηράκλειο αλλά ακόμα και στην εκπλήρωση
συγκεκριμένων υποσχέσεων που δόθηκαν
από την ελληνική πλευρά με την υπογραφή
της συμφωνίας έδρας. Μια σημαντική,
συμβολικού χαρακτήρα από τις υποσχέσεις
αυτές, είναι η μέριμνα για απ’ ευθείας
πτήσεις από το Ηράκλειο προς τις Βρυξέλλες
που δεν έχει ακόμα εκπληρωθεί. Σε κάθε
περίπτωση, η παθητική στάση της Ελλάδας
έδωσε λαβή σε αυτούς που ήθελαν και
ενεργούσαν για να φύγει ο ENISA
από την Κρήτη να επανεξετάζουν το ζήτημα
της έδρας με συνέπεια την πρόταση της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής για κλείσιμο του
ENISA.
Σημειώνεται
ότι άλλος ένας Ευρωπαϊκός
Οργανισμός που εδρεύει στην Θεσσαλονίκη
οδεύει προς κλείσιμο καθώς έχει
ολοκληρώσει την αποστολή του για την
ανασυγκρότηση της Σερβίας και του
Μαυροβουνίου. Έτσι, αν τελικά κλείσει
και ο ΕΝΙSA, η χώρα μας θα
έχει ένα ακόμα απογοητευτικό "προνόμιο":
οι μοναδικοί δύο ευρωπαϊκοί οργανισμοί
που έκλεισαν ποτέ στην ιστορία της
Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έχουν κλείσει στην
Ελλάδα.
Και
τώρα τι γίνεται; Υπάρχουν
περιθώρια για την Ελλάδα να αποτρέψει
την απώλεια του ENISA; Μπορεί
να καλύψει το χαμένο έδαφος και να πείσει
έστω και καθυστερημένα ότι η χώρα μας
είναι ικανή να φιλοξενεί έναν στρατηγικής
σημασίας ευρωπαϊκό οργανισμό; Η απάντηση
είναι ναι! Υπάρχει μια πολύ μεγάλη
ευκαιρία για την Ελλάδα η οποία δεν
πρέπει να χαθεί. Σύμφωνα με έγκυρες
πηγές, την ερχόμενη Παρασκευή 2 Νοεμβρίου
η επίτροπος Reding θα
συναντηθεί με τον Έλληνα πρωθυπουργό
προκειμένου να συζητήσουν την παραπάνω
πρόταση της Επιτροπής.
Εύκολα
μπορεί να φανταστεί κανείς, ότι η κα
Reding θα έρθει στη συνάντηση
με ισχυρά επιχειρήματα και είναι απόλυτα
αποφασισμένη να προωθήσει την πρότασή
της. Η επίτροπος αναμένεται να ασκήσει
έντονες πιέσεις στην ελληνική πλευρά
προς αυτή την κατεύθυνση. Οι ευρωπαίοι
εταίροι γνωρίζουν ότι η έδρα του
Οργανισμού έχει τέτοια στρατηγική
σημασία που δεν αποκλείεται η επίτροπος
να προτείνει στον Έλληνα πρωθυπουργό
κάποια δελεαστικά ανταλλάγματα.
Ο κ.
Πρωθυπουργός δεν πρέπει
με κανένα τρόπο να αποδεχτεί μια τέτοια
συμφωνία που θα στερεί από την χώρα έναν
τόσο καθοριστικής σημασίας Ευρωπαϊκό
Οργανισμό. Η σύγχρονη Ελλάδα, η Ελλάδα
που θέλει να μπει δυναμικά στην κοινωνία
της πληροφορίας, δεν μπορεί να παραδέχεται
de facto ότι
αδυνατεί να στηρίξει έναν Ευρωπαϊκό
Οργανισμό όπως ο ENISA. Ο
χειρισμός του θέματος απαιτεί διορατικότητα
και εγρήγορση ώστε να μην ζημιωθεί η
χώρα.
Το
κύριο επιχείρημα / πρόσχημα
της Επιτρόπου αναμένεται να είναι ότι
ο ENISA, όντας στο Ηράκλειο
δεν έχει την απαιτούμενη εγγύτητα στα
κέντρα λήψης αποφάσεων των Βρυξελλών,
γεγονός που δυσχεραίνει την
αποτελεσματικότητα του. Όμως η ίδια η
κα Reding, στις 3 Μαΐου 2006,
μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού
Δικαστηρίου που επικύρωνε τη νομική
βάση του ENISA είχε δηλώσει:
"Είμαι ιδιαίτερα
χαρούμενη με τη σημερινή απόφαση γιατί
εκτός των άλλων δίνει σιγουριά στο
προσωπικό του ENISA
του οποίου την αξιόλογη δουλειά είχα
την ευκαιρία να δω ιδίοις όμμασι κατά
την επίσκεψή μου στο Ηράκλειο πριν από
τρεις εβδομάδες. Στόχος μου είναι να
καταστεί ο ENISA
ένας παράγοντας κλειδί στο μελλοντικό
έργο της Επιτροπής αναφορικά με την
ασφάλεια των δικτύων και πληροφοριών."
Τι
μπορεί να έκανε την επίτροπο να αλλάξει
γνώμη μέσα σε ενάμισι χρόνο; Μήπως η
χλιαρή στάση της Ελλάδας στο θέμα της
στήριξης του ENISA και η
απροθυμία της να εξαλείψει τα όποια
εμπόδια ετέθησαν στην ομαλή του
λειτουργία; Θα πρέπει η Ελλάδα να πείσει
ότι είναι διατεθειμένη να ξεπεράσει
τις συνήθεις αγκυλώσεις και να δώσει
στον οργανισμό ότι χρειάζεται για την
επίτευξη του έργου του.
Ένα
άλλο πρόσχημα είναι ότι ο νέος οργανισμός
στον οποίο προβλέπεται να δοθούν
πολλαπλάσιοι πόροι από ότι στον ENISA
(σε χρήματα και ανθρώπινο δυναμικό) θα
καλύψει και άλλους τομείς πέρα από το
σημερινό αντικείμενο του ENISA.
Όμως αυτές οι αρμοδιότητες είναι απόλυτα
συναφείς με το αντικείμενο του ENISA
και μπορούν κάλλιστα να δοθούν σε αυτόν
μαζί με τους απαιτούμενους πόρους. Μ’
άλλα λόγια, μπορεί να διευρυνθεί το
αντικείμενο του ENISA ώστε
να περιλάβει και αυτές τις αρμοδιότητες.
Εξάλλου το ίδιο ακριβώς έγινε και με
την περίπτωση του πρώην ευρωπαϊκού
οργανισμού για την παρακολούθηση του
ρατσισμού και της ξενοφοβίας (European Monitoring Centre on Racism and Xenophobia)
που εδρεύει στη Βιέννη και ο οποίος
μετονομάστηκε σε οργανισμό θεμελιωδών
δικαιωμάτων (Fundamental Rights Agency).
Το νέο διευρυμένο αντικείμενο του
οργανισμού ενισχύθηκε με τους απαιτούμενους
πόρους χωρίς φυσικά να χρειαστεί να
αλλάξει η έδρα του οργανισμού.
Το
παράδειγμα της Βιέννης καταδεικνύει
ότι οι νέες διευρυμένες αρμοδιότητες
του προτεινόμενου οργανισμού είναι
απλά ένα πρόσχημα για τη μεταφορά της
έδρας του ENISA.
Η
Ελλάδα, ως ισότιμο μέλος της Ευρωπαϊκής
Ένωσης δεν πρέπει με κανένα τρόπο να
δεχτεί αυτή την προσβλητική πρόταση, η
οποία αμφισβητεί ανοιχτά την δυνατότητα
συμμετοχής της χώρας στο ευρωπαϊκό
γίγνεσθαι λόγω της γεωγραφικής της
θέσης.
Πιστεύουμε
ότι ο Έλληνας Πρωθυπουργός
θα κρατήσει ψηλά το γόητρο της χώρας
και δεν θα δεχτεί να χάσει η Ελλάδα την
έδρα του Οργανισμού και μαζί με αυτή,
την ευκαιρία να διαδραματίσει η χώρα
μας ένα σημαντικό ρόλο στην Ευρωπαϊκή
Κοινωνία της πληροφορίας.